Auteur: Bonne Bentinck van Schoonheten

Bron: De Landeigenaar (Nederland), maart 2022

Het beheren en overdragen van een landgoed van generatie op generatie is een complex en vooral ook gevoelig proces. De problemen die hiermee gepaard gaan, komen vaak voor en velen zullen hier wel elementen van hun situatie in herkennen, of het nu om een groot landgoed dan wel een bescheiden eigendom gaat. De generatie-overdracht en dood gaan zijn nog erg taboe bij ons. Deze uitdagingen bespreek je ook niet zomaar met iedereen. Maar het is toch van groot belang om ze onder ogen te zien. In Nederland staat men al iets opener tegenover het thema. In dit artikel leest u de ervaringen en inzichten van B.E.J. barones Bentinck van Schoonheten over overdracht van landgoederen.

Getuigenis

Wat ze in haar getuigenis vertelt gaat alle landgoedeigenaren aan. Ze betoogde onder andere dat het voor een landgoed het beste is om het over te laten een één kind, namelijk aan het kind dat daarvoor het meest geschikt is. Hier volgt haar relaas:

“Bij mijn research ontdekte ik dat de problemen bij overdracht naar de volgende generatie vaker voorkomen en ernstiger zijn dan ik me bewust was. Het is ook geen onderwerp waarbij je bij iedereen je hart kunt uitstorten. Afgelopen herfst bevond ik mij op een werkbezoek in Beieren. Ik moet wel zeggen dat overal waar we geweest zijn in Duitsland de opvolging naar de volgende generatie een onderwerp van gesprek was. Iedere vader die we spraken was hard bezig ervoor te zorgen dat al zijn kinderen min of meer, let wel, min of meer… in waarde gelijk zouden erven. In Schloss Weissenstein in Pommersfelden staat een tweeling aan het roer, ik schat ze achter in de twintig. De jongste tweelingbroer vertelde dat het vele generaties kost om iets op te bouwen dat zo bijzonder is als Weissenstein en dat het maar één generatie kost om alles kapot te maken. Van die hele studiereis door Beieren is deze opmerking mij het meest bijgebleven, omdat het zo waar is. Deze jongens komen uit een gezin van zeven kinderen en het was duidelijk: er was één opvolger en van de rest van de kinderen werd verwacht dat ze hem zouden steunen bij de zware taak die op hem wachtte. Een familie-inspanning dus. En natuurlijk zaten ook deze jongens, net als overal, vol plannen voor het landgoed. Ik behoor tot die generatie die alles uit elkaar laat vallen wat in vele eeuwen is opgebouwd. Schoonheten is gesticht door een Bentinck en nog steeds in handen van de Bentincks. Door de generaties heen is het altijd gelukt, met kunst en vliegwerk en een dosis geluk.

Om het landgoed bij elkaar te houden. Tot nu toe. U denkt misschien dat het bij ons om geld gaat. Maar dat is niet zo, integendeel zelfs. Ik begrijp dat het voor de andere mede-eigenaren en beheerders van Schoonheten zuur is dat ze over het hoofd worden gezien. Het landgoed is van ons samen en we werken er allemaal aan. Ieder doet op zijn manier zijn uiterste best. Het is begrijpelijk dat mijn zichtbaarheid en het feit dat ik de jongste ben frictie geeft bij de rest. Ik kan me niet voorstellen dat het aan mijn karakter ligt...

Mijn ervaring is, of je nu te maken hebt met landgoedeigenaren die hun landgoed zelf hebben gekocht of met een landgoedeigenaar waarvan het landgoed al generaties lang in de familie is, dat je bij allemaal een enorme passie tegenkomt om dat landgoed nog mooier, nog sterker en nog gezonder te maken.

Zolang alle beslissingen door één persoon worden genomen is er niets aan de hand, maar als meerdere eigenaren het voor het zeggen hebben en zeker als ze evenveel rechten hebben, dan komen problemen.

Familieruzie is emotioneel

Als het om landgoederen gaat, dan gaat het vaak over de lange termijn. Bij mij thuis moet een kleed zeker 50 jaar meegaan, vergeleken met de levensverwachting van een nieuw stuk bos, is dat nog kort. Dat klinkt raar, maar kijk om u heen, u zult niemand tegenkomen in uw omgeving die denkt in dit soort lange termijnen. Behalve een andere landgoedeigenaar of een geoloog.

Dilemma’s onder ogen zien

Binnen bijna elke familie waar sprake is van overdracht van een landgoed bestaan sores, zoals Bentinck van Schoonheten beschrijft. Het is goed om in die situaties de schroom te overwinnen en om dergelijke sores in een veilige omgeving met elkaar onder ogen te zien, al dan niet onder professionele leiding. Om aldus te trachten ze te voorkomen of op te lossen.

Jeroen van Wassenaer, 

redacteur De Landeigenaar